Zapraszamy na konferencję naukową „Codzienność polskiej inteligencji w czasie II wojny światowej pod okupacją niemiecką”.
Celem konferencji jest pokazanie codzienności polskiej inteligencji pod okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej. Wojna i okupacja stworzyła całkowicie odmienne warunki życia tej warstwy społecznej, która została szczególnie doświadczona przez nazistowski totalitaryzm. Znany nam obraz polityki eksterminacji, prześladowań przez Trzecią Rzeszę polskiej inteligencji należy uzupełnić o spojrzenie z perspektywy historii społecznej na warunki życia, egzystencji tej części polskiego społeczeństwa. Pozbawienie inteligencji możliwości pracy, rozwoju, wykonywania swojego zawodu, to aspekty wciąż mało znane. Podobnie odnosi się do oporu wobec okupanta, zaangażowania w konspirację. Ukazanie codzienności polskiej inteligencji przez pryzmat wybranych postaci lub w formie ogólnej pozwoli uczestnikom konferencji i innym badaczom na bardziej panoramiczne spojrzenie na ten ważny aspekt codzienności okupacyjnej w warunkach wojny światowej.
Organizator konferencji: Instytut Pileckiego w Warszawie
Forma konferencji: online (link do transmisji: https://youtube.com/live/h9YZ21x4DDQ)
Termin: 11 marca 2026 r. (środa), godz. 10.00-17.00
Komitet Naukowy konferencji: dr hab. Tytus Jaskułowski, prof. UZ; prof.dr hab. J. Knopek (Politechnika Koszalińska-Wydział Humanistyczny), dr hab. Krzysztof Koźbiał, prof. UJ (Uniwersytet Jagielloński), ks. prof. dr hab. Lech Król (UMK w Toruniu), dr hab. Janusz Mierzwa, prof. UJ (Uniwersytet Jagielloński), prof.dr hab. Witold Stankowski (Uniwersytet Jagielloński), dr hab. Leszek Zygner, prof. ucz. (Państwowa Akademia Nauk Stosowanych im. I. Mościckiego w Ciechanowie)
10.00-10.20. Otwarcie konferencji
Na ziemiach wcielonych do Rzeszy i na terenie Generalnego Gubernatorstwa
(prowadzenie: dr Barbara Świtalska-Starzeńska)
10.20-10.40 prof. dr hab. Jacek Knopek (Koszalin), Okupacyjny dzień powszedni polskiej inteligencji na Pomorzu Gdańskim: przykład powiatu chojnickiego.
10.40-11.00 prof. dr hab. Małgorzata Dajnowicz (Instytut Pileckiego), Halina Krahelska i jej dzienniki z okupacji niemieckiej
11.00-11.20 dr hab. Marek Romaniuk (Bydgoszcz), Niemiecka lista narodowościowa (DVL) a dylematy inteligencji
11.20-11.40 mgr Sylwia Rowicka (Instytut Pileckiego), Talent w czasach próby. Życie codzienne i dylematy moralne ludzi kultury pod okupacją
11.40-12.00 mgr Daria Czarnecka (Katowice), Losy urzędników przedwojennego województwa śląskiego podczas II wojny światowej
12.00-12.20 mgr Krzysztof Drozdowski (Bydgoszcz), Losy bydgoskich nauczycieli w trakcie krwawej jesieni 1939 roku
12.20-12.40 mgr Magdalena Kaczmarek (doktorantka UJD), Losy czołowych działaczek Związku Legionistek Polskich w czasie II wojny światowej pod okupacją niemiecką
Postawy inteligencji. Studium przypadku
(prowadzenie: dr Justyna Stępień)
12.40-13.00 prof. dr hab. Witold Stankowski (Instytut Pileckiego), Okupacyjna codzienność duchowieństwa katolickiego na przykładzie księdza Karola Guzendy z diecezji włocławskiej
13.00-13.20 dr Barbara Świtalska-Starzeńska (Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL), Losy inteligencji w mokotowskim więzieniu w Warszawie pod okupacją niemiecką podczas II wojny światowej
13.20-13.40 dr Justyna Stępień (Instytut Pileckiego), Dom jako przestrzeń oporu. Ukrywanie Żydów i działalność konspiracyjna w życiu E. i K. Gardzińskich
13.40-14.00 dr Zbigniew Klima (Małopolska Uczelnia Państwowa im. Rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu), Zwykły dzień w cieniu KL Auschwitz – Birkenau. Refleksje nad funkcjonowaniem Zakładu Salezjańskiego w czasach niemieckiej okupacji w świetle spisanych kronik zakładowych
14.00-14.20 mgr Ryszard Kawęski (Kraków) Nauczyciel czasu pokoju, żołnierz Armii Krajowej czasu wojny-Mieczysław Zieliński
14.20-14.40 dr Grzegorz Kuba (Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku) Wojsko, konspiracja, obozy zagłady – losy polskich Olimpijczyków podczas II wojny światowej
14.40-15.00 dr Szymon Pietrzykowski (Żydowski Instytut Historyczny), Wojna i okupacja w Kraju Warty (i nie tylko) we wczesnopowojennych wspomnieniach studentek i studentów poznańskich uczelni wyższych
15.00-15.20 Mateusz Sobczak (Uniwersytet Warszawski, Wydział Historii) Codzienność i opór polskiej inteligencji pod okupacją niemiecką w doświadczeniu Karoliny Lanckorońskiej
15.20-15.40 Michał Marcinów (Uniwersytet Warszawski) Między nauką a konspiracją. Młodzi przedstawiciele polskiej inteligencji w filmowych obrazach okupacji niemieckiej
Dyskusja i zakończenie konferencji
Sekretarze konferencji:
Dr J. Stępień, tel. 532747862
mgr S. Rowicka tel. 532467454
adres mailowy: konferencjainteligencja@instytutpileckiego.pl