Kiedy mówimy o II wojnie światowej, najczęściej widzimy przed oczami Hitlera, Wehrmacht, SS, okupowaną Europę i zbrodnie III Rzeszy. Ale niemiecka machina wojenna nie działała w próżni. Za jej sukcesami, porażkami i zbrodniami stali także sojusznicy, satelici, kolaboranci oraz państwa, które oficjalnie zachowywały neutralność, lecz w praktyce handlowały, negocjowały i kalkulowały, jak najwięcej ugrać na wojennej katastrofie.
Książka Krzysztofa Drozdowskiego „Tajemnice sojuszników Hitlera” prowadzi czytelnika właśnie w ten mniej oczywisty obszar historii II wojny światowej. Nie jest to opowieść wyłącznie o Berlinie. To historia Rzymu, Tokio, Budapesztu, Bukaresztu, Bratysławy, Zagrzebia, Vichy, Madrytu, Lizbony, Sztokholmu, Berna i Helsinek — miejsc, w których podejmowano decyzje mające wpływ na losy milionów ludzi.
Autor już we wstępie podkreśla, że nie istniała jedna zwarta „koalicja Osi” jako spójny blok interesów. Była raczej sieć układów, obietnic, nacisków i złudzeń, w której każdy z partnerów Berlina próbował wyrwać coś dla siebie: bezpieczeństwo, terytoria, czas albo choćby szansę przetrwania w cieniu niemieckiej potęgi . To właśnie ten mechanizm — mieszanina ambicji, strachu, cynizmu i politycznej krótkowzroczności — stanowi główną oś książki.
Drozdowski pokazuje Mussoliniego jako najważniejszego, ale zarazem wyjątkowo kłopotliwego sojusznika Hitlera. Faszystowskie Włochy marzyły o imperium, lecz wojna bardzo szybko obnażyła słabość ich armii, gospodarki i polityki. Japonia pojawia się jako drugi filar Osi — partner odległy geograficznie, lecz niezwykle ważny strategicznie, którego działania rozlały konflikt na Pacyfik. W książce znajdziemy również rozdziały poświęcone m.in. japońskim zbrodniom wojennym, Jednostce 731, kamikadze i powojennej „japońskiej Norymberdze” .
Szczególnie interesująco wypadają partie dotyczące Europy Środkowo-Wschodniej. Węgry, Rumunia, Bułgaria, Słowacja czy Chorwacja nie były tylko biernymi dodatkami do polityki Berlina. Każde z tych państw miało własne rachuby, własne traumy i własne cele. Jedni liczyli na odzyskanie ziem, inni bali się Związku Sowieckiego, jeszcze inni korzystali z rozpadu sąsiednich państw. Jednak im bliżej było klęski III Rzeszy, tym bardziej sojusz z Hitlerem zmieniał się w ciężar, od którego próbowano uciec — często zbyt późno.
Autor nie ogranicza się przy tym do klasycznie rozumianych sojuszników. Osobne miejsce zajmują państwa neutralne lub formalnie niezaangażowane: Hiszpania Franco, Portugalia Salazara, Szwecja, Szwajcaria czy Turcja. To jeden z najmocniejszych wątków książki, bo pokazuje, że neutralność w czasie wojny rzadko bywała moralnie czysta. Czasem oznaczała sprzedaż surowców, udostępnianie szlaków, prowadzenie zakulisowych rozmów albo pomaganie temu, kto w danej chwili wydawał się silniejszy. W tym sensie Drozdowski pisze nie tylko o sojuszu militarnym, lecz także o „pomocy bez podpisu”, ukrytej pod językiem dyplomacji i gospodarczej konieczności.
„Tajemnice sojuszników Hitlera” to książka dla czytelników, którzy chcą spojrzeć na II wojnę światową szerzej niż przez pryzmat samej III Rzeszy. To opowieść o państwach i przywódcach, którzy wierzyli, że z Hitlerem można coś ugrać, a gdy zorientowali się, że pakt z Berlinem prowadzi ku katastrofie, próbowali ratować resztki suwerenności, wpływów lub własnego życia.
W tomie znajdziemy zarówno wielką politykę, jak i epizody sensacyjne: sprawę polską, hiszpańską grę w neutralność, włoskie obozy koncentracyjne, szwajcarski hub, schrony Mussoliniego, walońskiego „syna Hitlera”, zagadkowe zestrzelenie marszałka Italo Balbo, operację „Mickey Mouse” oraz historię skandynawskiego sojusznika . To szeroki, dynamiczny przegląd tematów, które często pozostają na marginesie popularnych narracji o wojnie.
Krzysztof Drozdowski pisze o swojej książce jako o próbie wybrania „najciekawszych elementów, tajemnic, wątpliwości” oraz pokazania nie tylko działań militarnych, ale także politycznego aspektu funkcjonowania państw sojuszniczych III Rzeszy . Dzięki temu publikacja nie jest prostym katalogiem faktów. To raczej opowieść o wyborach dokonywanych pod presją — wyborach, które prowadziły do zbrodni, kompromitacji, upadku i powojennych rozliczeń.
„Tajemnice sojuszników Hitlera” to siódmy tom autora poświęcony tajemnicom II wojny światowej w serii Tajemnice Historii Wydawnictwa Replika . Dla miłośników historii najnowszej, kulis dyplomacji, wojennych sekretów i politycznych dramatów jest to lektura, która pokazuje, że wojna Hitlera była również wojną jego sprzymierzeńców — tych jawnych, tych ukrytych i tych, którzy po 1945 roku bardzo chcieli, by o ich roli jak najszybciej zapomniano.
Publikacja została objęta naszym patronatem medialnym